انگشتى و از ان كوچكتر پنج قسم مىباشد ختائى و هندى و عقربى و زيتونى و اندلسى بهترين او ختائى كه بنفش مىباشد در اول سيوم گرم و خشك و قائم‌مقام ترياق كبير مفرح و مقوى دل و اعضاء رئيسه و فادزهر افعى و ساير سموم و نيش و مفتح و محلل و منضج و مسكن اوجاع و مقوى باصره و باه و اشتها و مدر و جهت اورام حاره و بارده و استسقا و تپ ربع و حصاة و يرقان و تسمين بدن و صرع و فالج و عسر البول و قولنج و امراض بارده نافع و قدر شربتش جهت اطفال از نيم دانگ تا يك دانگ و در تپ ربع دو دانگ و در تقويت باه تا نيم مثقال و در استسقا تا چهار دانگ و مورث جراحت امعاء و مصدع محرورين و مصلحش سكنجبين و بدلش در تفريح سه وزن او زرنباد جرجير به فارسى تره‌تيزك گويند برى او در سيوم گرم و در آخر دوم خشك و بستانى او در دوم گرم و در اول خشك مدر شير و بول و مفتح سدهء جگر و سپرز و مفتت حصاة و مولد منى و محرك باه و مصدع و مورث سده و منحر و مظلم بصر و مصلحش كاسنى و سركه است و تخم او در افعال مذكوره قوىتر از ان و مورث ثوران خون و انصاب مواد باعضائ ضعيفه و مصلحش شير تازه و قدر شربت از بستانى او تا پنج درم و از برى تا سه درم و بدلش مثل آن تودريست جزر به فارسى گزر و بهندى گاجر نامند در دوم گرم و تر و گويند در اول تر است مبهى و مدر بول و مفتح سدهء جگر و مقوى معده و قاطع بلغم و ملين و جهت سرفه و درد سينه و معده و جگر و اخراج حصاة نافع و مربائ او بغايت مبهى و مقوى احشا و رحم و حافظه و آشاميدن آب او جهت خفقان بسيار مفيد و جرم او بطى الهضم و نفاخ و مضر محرورين و مصلحش ادويه حاره و تخمش محرك باه و در اثار مثل اصل او و قدر شربت از جرم او تا صد و شصت مثقال و از مربى هفت مثقال و از تخم او تا دو درم و بدلش دوقود انيسون و برى او در اول سيوم گرم و در آخر اول خشك و در افعال سوائ تحريك باه قوىتر از بستانى جلنار به فارسى گلنار و بهندى پهول انار كاوكلى انار نامند و او غير گل انار مثمر است اگرچه در جميع افعال